WE ALL GOT IT - lichaamsbeharing onder de loep

1G3A0422.jpg

She’s got it’ luidt de inmiddels belegen slagzin van Gilette. Met Milady Decolletée, introduceerde Gilette zo’n dikke eeuw geleden het eerste scheermesje speciaal ontworpen voor vrouwen. Maar pas in 1950 kreeg ontharing bij vrouwen voor het eerst een publieke stamp of approval. Vandaag kan echter bijna niemand zich nog voorstellen dat je een minirokje zou dragen zonder eerst de onderbenen volledig haarvrij te maken, of dat je met behaarde oksels voor een mouwloos topje zou gaan. Gewoonweg not done!

Tot voor kort dan, want vrouwelijk lichaamshaar lijkt stilaan wel weer furore te maken, niet zelden in het licht van het moderne feminisme. Zo is het deze maand ‘Januhairy’, een initiatief waarbij de Britse studente Laura Jackson oproept om voor een maand ons oksel-, been- en ander lichaamshaar gewoon te laten groeien. Ze wil daarmee de onnatuurlijke, onrealistische schoonheidsidealen aankaarten (want lichaamsbeharing is de normaalste zaak van de wereld) en pleiten voor empowerment en zelfaanvaarding – wat je misschien wel het meest recente schoonheidsideaal kunt noemen: gewoon jezelf zijn en trots zijn op al je eigenheden, of ze nu sociaal aanvaard zijn of niet. Zo doen de eerste foto’s van influencers met bosjes okselhaar al de ronde op sociale media. Maar waarom hebben we zo’n campagne nodig voordat we een puur natuur kiekje op Instagram durven te posten? Waarom voelen we nog steeds de nood om ons te verantwoorden met hashtags als #bodypositivity en #feminism? Alsof okselhaar alleen maar kan als statement, niet meer als iets doodgewoons. In het perfecte plaatje van de mens, en dan al zeker van de vrouw, past lichaamsbeharing kennelijk toch niet echt – of misschien moeten we zeggen ‘nog niet’?

Waarom voelen we nog steeds de nood om ons te verantwoorden met hashtags als #bodypositivity en #feminism? Alsof okselhaar alleen maar kan als statement, niet meer als iets doodgewoons.
januhairy-tendance-instagram-poils.jpg
Ook mannen worden steeds vaker gehairshamed. Van gewaxte borstkassen tot getrimd okselhaar: ook voor hem vinden ‘we’ harig helemaal niet zo sexy meer. Op perfect gemodelleerde hipsterbaarden na dan.

PRIL OKSELHAAR

Bijna elke vrouw of meisje heeft wel een lichaamshaargerelateerde herinnering. Je bent pakweg 11 jaar oud en rent na de zwem- of turnles met tranen in de ogen naar je mama. Pril okselhaar, harige benen of een donsje op je onderrug werden het gespreksonderwerp van enkele klasgenootjes, met kwetsende opmerkingen tot gevolg. Of nog meer tranen wanneer diezelfde mama je verbood om je benen te scheren voor de zomerbarbecue waar je vakantieliefje aanwezig zou zijn wegens ‘te jong’. Oh, the shame. Het idee dat lichaamsbeharing lelijk of zelfs onhygiënisch zou zijn, heeft zich onwrikbaar in onze hedendaagse hoofden genesteld.



Die visie werd ons dan ook van jongs af aan aangeleerd. Net voor je favoriete serie op televisie zie je een reclamespot voor een ladyshave of scheermesje waarin waanzinnig mooie meisjes – met hun alvast perfect onthaarde en gefotoshopte benen – op het strand rondhuppelen. Die ene publireportage in een magazine belooft je met een ontharingscrème en passant ook de liefde van je leven en vriendinnen herinneren elkaar eraan om voor een dagje strand nog even snel hun bikinilijn te scheren. Heck, zelfs de ruimdenkende Samantha uit Sex and The City bezorgt best friend Miranda rode wangen met haar opmerking over haar bush. Goedbedoeld, want we willen onze vriendinnen niet blootstellen aan afkeurende blikken van anderen. Allemaal bewijzen van hoe diep de haat voor vrouwelijk lichaamshaar geworteld – pun intended – zit.

FASHION MADE ME DO IT

1G3A0427.jpg

Zoals de meeste conventies over ‘het ideale (vrouwen)lijf’, begon ook de haarloze trend bij de mode-industrie. Modellen waren de eersten die met gladde bikinilijnen, naakte benen en gewaxte oksels in magazines verschenen. En natuurlijk was ook de porno-industrie een early adopter. De ‘gewone mens’ had wat meer tijd nodig om de nieuwe hype op te pikken, tot langzaam maar zeker ontharingscrèmes, scheermesjes en intussen zelfs lasertoestellen een vaste plek in elk badkamerkastje wisten te veroveren. Ontharen werd een schoonheidsstandaard. Vooral vrouwen kregen en krijgen vreemde blikken wanneer zij niet aan de naakte eisen voldoen. Maar ook mannen worden steeds vaker gehairshamed. Van gewaxte borstkassen tot getrimd okselhaar: ook voor hem vinden ‘we’ harig helemaal niet zo sexy meer. Op perfect gemodelleerde hipsterbaarden na dan.


Toch is ontharen geen moderne ontwikkeling. Al sinds de neolithische mens (vanaf 11.000 v.C.) werden door bijna elke door ons gekende cultuur in meer of mindere mate vormen van ontharing toegepast. Er werd onthaard om hygiënische, godsdienstige, seksuele, culturele of modegebonden redenen, en zowel scheren en epileren – bijvoorbeeld met gekarameliseerde suiker – waren populaire methodes. En doorheen de geschiedenis werden er voorbeelden gevonden van mensen die een zekere status ontleenden aan het al dan niet haarloos zijn. Niet zo heel anders dan vandaag dus.

Je goed voelen in je lijf betekent immers niet alleen aanvaarden dat elk lichaam, van eender welk formaat, met welke hoeveelheid striemen of cellulitis dan ook, een bikinibody kan zijn – los van hoe anderen schoonheid definiëren – maar ook dat daar dan af en toe wel eens een haartje op staat. Of véél haartjes.

HAARLUST OF HAARLAST

Gek genoeg is het enige haar dat we niet echt (meer) nodig hebben, net de enige soort die we koesteren: ons hoofdhaar.

Al dat haar speelt een grote rol in ons dagelijks leven, maar ontharen is geen sinecure. Het gaat immers dikwijls ook gepaard met klachten. De ene heeft last van schilfering of ontstoken haarzakjes, de andere van stugge of ingroeiende haren, soms ook op zichtbare plaatsen. Zeker vrouwen die meer lichaamsbeharing hebben, veroorzaakt door een verstoorde hormoonbalans of gewoon harigere genen, hebben veel last van ontharingskwaaltjes. Maar als ze niet volgens de haarloze regels spelen worden ze vaak genadeloos gestigmatiseerd.

Dat een substantiële groep mensen daar stilaan genoeg van krijgt, is dus eigenlijk niet zo gek. Die groep mag nu dan wel nog beperkt zijn, de trend is wel duidelijk, zeker voor wie er op Instagram hashtags als #januhairy, #hairygirls, #hairypits of #bodyhairdontcare op naslaat. Wanneer Rihanna een Instagramselfie post met duidelijk zichtbaar beenhaar, Miley Cyrus haar okselhaar roze verft en Ashley Graham au naturel de catwalk op loopt, dan weet je dat lichaamshaar weer kan. Voorlopig vooral als statement, maar hey, iemand moet ze maken om ze dan uiteindelijk tot norm te doen uitgroeien. Zo is immers ook het haarloze schoonheidsideaal ontstaan.

6fdedc60-c422-486f-9ffc-1081ee2607a4.png
gigi_hadid_by_phil_poynter.jpg
Screen Shot 2018-05-02 at 5.03.12 PM.png
1G3A0429.jpg

In een tijd waar alles in vraag gesteld wordt en begrippen als politieke correctheid, gendergelijkheid en body positivity steeds vaker komen bovendrijven, is ongegeneerd je lichaamshaar laten staan geen gekke ontwikkeling. Je goed voelen in je lijf betekent immers niet alleen aanvaarden dat elk lichaam, van eender welk formaat, met welke hoeveelheid striemen of cellulitis dan ook, een bikinibody kan zijn – los van hoe anderen schoonheid definiëren – maar ook dat daar dan af en toe wel eens een haartje op staat. Of véél haartjes.


Want ondanks al dat gewax, gescheer en gelaser, weten we allemaal wel dat lichaamsbeharing iets natuurlijks is. Elk haartje op ons lichaam heeft bovendien zijn nut. Zo zorgen oksel- en schaamhaar ervoor dat er geen wrijving en schuurplekken ontstaan op plaatsen waar onze huid iets delicater is. Wimpers en wenkbrauwen zijn dan weer bedoeld om je ogen te beschermen tegen zweet, vuil en water. Gek genoeg is het enige haar dat we niet echt (meer) nodig hebben, net de enige soort die we koesteren: ons hoofdhaar. Verzorgingsproducten die bestemd zijn voor onze haardos vullen eindeloze rijen winkelrekken en zelfs het mannelijk gezichtshaar krijgt tegenwoordig heel wat aandacht van de beautymarkt. Dat we in de winkel van die overdaad aan haarverzorgingsproducten meteen ook langs rekken vol ontharingsproducten worden geleid, mag dus gerust ironisch genoemd worden.


BODY HAIR? DON’T CARE!

Voel je toch niet veel voor een harig(er) lijf of ben je zelf niet zo van de statements, dan is daar niets mis mee. Ontharen is nog steeds de heersende norm. Maar ook als jij je liever afzet tegen dit soort ingeplante schoonheidsidealen of gewoon een luie onthaarder bent, is dat helemaal oké. Je lichaamshaar verwijderen is immers niet gezonder of hygiënischer dan de natuur haar gang laten gaan. Voor wat jij met je lichaamshaar wil doen geldt dus net hetzelfde als voor het haar op je hoofd: doe vooral waar je je goed bij voelt.

En jij? Ben jij team #nohair of eerder team #dontcare? Laat het ons weten in de comments!

Met dank aan:

fotografie: Marieke Penne
tekst: Intern Freya De Vos